göncz

Van 1990 tot 2000 was hij de Hongaarse president. De eerste na het opengaan van de grenzen, de eerste democratische president van Hongarije. Na wat kleine politieke schommelingen door het parlement in die functie geroepen en tot ver na zijn laatste presidentiële dagen ongewoon populair gebleven.

Natuurlijk, er waren wel eens geluiden die hem probeerden te overtroeven, maar nooit langdurig en zeker nooit overtuigend. Pas met een nieuwe, andere parlementaire meerderheid, werd afscheid van Árpi-Bácsi als president genomen. “Árpi” is een koosnaampje voor Árpád en bácsi staat voor “oom” en dat was de gewone gebruikelijke benaming wanneer de Hongaren het over hem hadden.

Geen socialist
Árpád was een overtuigde niet communist of zoals de Hongaren het zeggen, hij was geen socialist. Vanwege zijn politieke achtergronden was hij verschillende keren in sovjet gevangenschap maar wist daar altijd weer aan te ontkomen. Hij was jurist, was ook universitair leraar en was betrokken bij verschillende boeren organisaties en de kleine boeren partij. Zelf sprak hij daar niet zo veel of vaak over, totdat het oude regime in 1989 viel. Toen pas ging hij zich met de nationale politiek bemoeien en maakte toen eigenlijk een bliksemcarrière.

In de rij
Wij hebben oom Árpi drie keer persoonlijk mogen ontmoeten en het best staat de opening van de Nederlandse ambassade in mijn herinnering gebrand. Natuurlijk waren daar veel gasten voor uitgenodigd waaronder Göncz Árpád, als president. Wij trouwens ook. Iedereen stond buiten te wachten tot de toenmalige minister van Buitenlandse zaken Hans van Mierlo zou arriveren om de deur open te doen.

Toen Göncz Árpád – nog voor meneer van Mierlo – arriveerde werd het hek voor hem alvast op een kiertje gezet, maar daar wilde Árpi-bácsi  niets van weten. Árpi-Bácsi sloot net als iedereen achteraan in de rij aan, naast ons, en voor ons een prachtige gelegenheid voor een kennismaking. De tweede ontmoeting was na een lezing van Árpi-Bácsi toen wij zoals zovelen een praatje met hem maakten en hij ons uitnodigde voor een andere gelegenheid in de stad Érd, waar wij uitgebreider met hem van gedachten konden wisselen. Toen was hij al geen president meer, maar evenzogoed staat die gelegenheid nog scherp in ons geheugen gegrift.

Filosoof
Nu is Árpi-Bácsi er niet meer. Een onwaarschijnlijk groot verlies voor Hongarije en een groot verlies voor allen die hem gekend hebben en met hem mochten werken. Alhoewel hij de publiciteit niet schuwde, zocht hij nooit de grote bekendheid maar voor ons staat hij op één lijn met bekende namen zoals de Tsjech Alexander Dubcsek of zelfs de Zuid-Afrikaanse Nelson Mandela. Behalve als president was Árpi-Bácsi bekend als schrijver, als vertaler en zeker ook als filosoof.

Dat “Árpi-Bácsi”, Göncz Árpád – 6 oktober 2015 – op 94 jarige leeftijd overleden, moge hij rusten in vrede.