viktor orban              viktor orban - 3

Hij is niet mijn vriend. Hij was het niet en hij zal het ook niet worden. Toch ben ik het ooit wel met hem eens geweest, en in sommige opzichten nu weer. Voor buitenstaanders is het allemaal een beetje dubbel en voor de rest van de wereld ook. Ik heb het over Viktor Orbán, de Hongaarse premier die thuis in Hongarije ‘Orbán Viktor’ wordt genoemd: familienamen eerst.

Eigenlijk failliet
Viktor is in Hongarije net zo omstreden als dat hij internationaal omstreden is. Wanneer de Hongaren en Viktor door buitenstaanders op één lijn worden geplaatst is dat voor de overgrote meerderheid niet waar en onzin, ondanks dat ze wel ooit voor hem hebben gekozen. Waar is het, dat Viktor met een hele overtuigende meerderheid zijn plaats in het parlement heeft gekregen en dat de Hongaren hem toen, vijf-en-een-half jaar geleden, massaal hebben gekozen. Net als in Nederland geven de opiniepeilingen iedere week andere resultaten en ook in Hongarije geven opiniepeilingen nu een heel ander beeld, dan na de verkiezingen het geval was. Wel heeft Viktor het wettige democratische kiessysteem met zijn absolute macht zo aangepast, dat hij door het invoeren van een soort districtenstelsel (hij heeft ooit in Oxford gestudeerd…), de verkiezingen van anderhalf jaar geleden gemakkelijker kon winnen. Toen Viktor in 2010 voor de derde keer minister president werd, kon Viktor met 44,5 procent van de stemmen 133 van de 199 zetels zetels in de wacht slepen, een royale twee derde zetel-meerderheid. Een luxe die maar weinig politici zich kunnen veroorloven.

Viktor begon zijn carrière aan het einde van de communistische tijd – pardon, volgens de meeste Hongaren aan het einde van de socialistische tijd – en Viktor wist hoe slecht het land er voor stond. De ‘socialisten’ waren er trots op dat er geen werkelozen waren maar arbeidsinkomsten leverde het bedachte overbodige werk (bezigheidstherapie) niet op. Door hun ‘Goulash communistische’ optreden waren de Hongaren redelijk goed bekend in de publieke opinie, maar na het opengaan van de grenzen zijn ze hard onderuit gegaan en zag de wereld dat Hongarije eigenlijk failliet was. Alleen de Hongaren, die zagen dat niet, want  een gebrekkige informatieverstrekking en een bijna algemene politieke onkunde / -aversie zijn na het opengaan van de grenzen gebleven.

Eliminatie staatsschuld
Een voorganger van Viktor, socialist Gyurcsány Ferenc had kort na zijn verkiezing op een (niet zo) ‘besloten partijvergadering’ zijn partijgenoten gezegd dat ‘zijn’ socialistische partij feitelijk ’s morgens, ’s middags, ’s avonds en ’s nachts loog. Toen dat in de pers kwam, leidde zijn ‘eerlijkheid’ uiteindelijk tot zijn vertrek en dat maakte bij nieuwe verkiezingen de weg voor Viktor vrij.

Ook Viktor vertelde niet precies hoe Hongarije er voor stond. Viktor voerde op basis van zijn parlementaire meerderheid op autocratische manier zware bezuinigingen en lasten verzwarende maatregelen door, waardoor de enorme staatsschuld kon worden geëlimineerd. Zijn heulende ‘Kamerleden’ hebben het natuurlijk niet gewaagd om de grote partijleider tegen te spreken. Hij beloofde spoedige verbeteringen, die er kort voor de eerstvolgende verkiezingen ook aankwamen en zijn herverkiezing zoals gezegd mogelijk maakten. Na de verkiezingen was het weer uit met de pret en Viktor vond het waarschijnlijk zonde om het – voor de staat en voor hem – ingeslagen voordelige pad te verlaten.

Met Hongarije – als land – gaat het intussen veel beter dan wat menig EU politicus en het IMF verwacht hadden. Hongarije voldoet weer aan de financiële EU normen, en daar gaat het uiteindelijk om, niet waar…? Dat hij Hongarije zover heeft gebracht verdient respect en van mij krijgt hij dat ook, maar de armoede waarin hij de lagere klasse, de gepensioneerden, eigenlijk de overgrote meerderheid aan kleine Hongaren heeft gestort en achter laat, stoort iedereen, behalve zijn partijaanhang en -meelopers, die profiteren van de situatie.

Royale salarissen
Het geld dat hij na het aflossen van de extreme Hongaarse staatsschuld en continuering van het overgrote deel van zijn bezuinigingen ‘over houdt’ (er zijn altijd nog wel wat overzichtelijke staatsschulden) gebruikt Viktor niet om de levensstandaard van zijn armlastige bevolking te verbeteren, maar is nu voor een belangrijk deel snoepgeld voor hem en zijn vriendenkring. In het dorpje waar hij woont – ongeveer 1800 inwoners – is een stadion met allures gebouwd voor 3900 bezoekers (http://kepek.origo.hu/galleriesdisplay/gdisplay?xml=/1404/Felcs201441711852/gallery.xml&rovat=sport) en zelfs een smal-spoor-baantje (waarvan geen Internet-fotoreportage), waarvoor elementaire delen uit een andere stad zijn weggehaald. De hele projectfinanciering is nu aan EU beoordelaars ten prooi gevallen. Viktor, zijn ministers en parlementariërs hebben zich royale salarissen aangemeten waarmee huizen ‘georganiseerd’ werden (en worden) die per stuk het miljard aan Forinten ver te boven gaan. ‘Normale’ woonhuizen kosten (buiten Boedapest) tussen de 10 en 80 miljoen Forint (een arbeiders bruto maandsalaris is ongeveer 110.000 Forint, één Euro is ongeveer 300 Forint!). Het ‘monitor-platte’ Hongaarse Facebook staat bijna bol met deze en vergelijkbare situaties. Ook al vanwege de tientallen firmaatjes en gegarandeerde posities die familie en vrienden van politici ten deel schijnen te vallen. Er wordt zelfs al regelmatig gewezen op mogelijke toekomstige Internationale Tribunalen in Den Haag!

VLUCHTELINGEN
In de vluchtelingencrisis is het gedrag van Viktor niet minder autocratisch dan het al was. Gewend aan zijn stijl van regeren wordt Viktor in de wandelgangen wel met Viktator aangeduid. Wat hij denkt dat goed is gebeurd, ongeacht de manier waarop, of wat het kost, maar geld uitgeven voor iets dat hem – of Hongarije – niets oplevert staat niet in zijn gebruiksaanwijzing. Zo heeft hij ‘zijn’ hek laten bouwen langs de zuidgrens, waarmee hij uitgaven aan grote stromen vluchtelingen hoopt te besparen. Het is zonder meer waar, de verdediging van de EU buitengrenzen staat beschreven als een Schengen verplichting en dat doet hij ook. Er wordt zelfs gedacht/gepraat over herinvoering van de goedkope dienstplicht per a.s. november.

Wanneer Viktor zegt, dat het hele Schengen verdrag iets onmogelijks in zich heeft, heeft hij gelijk. Een Europese Unie met zoveel landen en kandidaat lid-landen die nauwelijks nog iets met Europa te maken hebben en waarbinnen zulke enorme economische niveau verschillen bestaan, is gewoon vragen om moeilijkheden, helemaal wanneer vrije handel de motivatie is. Dat begint ‘Europa’ op te breken: de goedkope producten uit lage lonen lidstaten worden bij voorkeur duurder naar de rijke landen verkocht, waardoor de arme landen uit het dure westen moeten importeren om hun eigen markt te kunnen bedienen. Omdat de producten uit de lage lonen landen – met de extra winst – nog altijd goedkoper zijn dan de productiekosten in de rijke landen zelf, worden de producenten in de rijke landen door de lage lonen producenten beconcurreerd. De enige die er – alleen in naam – beter van wordt is, behalve enkele producenten in de lage lonen lidstaten, de EU, want die verdient aanzien in de machtige rijke lonen landen door lagere consumentenprijzen. Als gevolg hebben de Franse boeren bijvoorbeeld goedkope importproducten al op de snelwegen geblokkeerd en vernietigd en hebben de Internationale boerenorganisaties massaal in Brussel gedemonstreerd.

Misbruik van eigenbelangen
De EU is alleen goed, verstandig en bruikbaar, wanneer alle leden zich op vergelijkbare economische niveaus bevinden en – door niveau verschillen – de rijke leden niet nog eens extra van de lage lonen landen profiteren en hun eigen producenten benadelen.

Tenslotte hebben de EU lidstaten in Dublin besloten dat de (niet als zodanig omschreven) behoeftige lidstaten, die zich aan de buitengrenzen van de EU bevinden, vluchtelingen uit de nog behoeftiger en oorlog voerende delen van de wereld op moeten opvangen, ongeacht wat het die toch al behoeftige landen kost.

Dat is wat Orbán Viktor waarschijnlijk – en helaas – goed heeft ingeschat: de gedachte waarop de EU is gebaseerd staat krom door het misbruik van eigenbelangen door de rijke lidstaten.